کبد چرب از کودکی شروع می شود

به گزارش مطب نما، متخصصان گوارش و کبد ضمن اشاره به روند صعودی بیماری های متابولیک در ایران، بر لزوم پیشگیری و اصلاح سبک زندگی تاکید کردند.

به گزارش گزارشگر خبرگزاری مهر، نشست خبری کامران باقری لنکرانی، وزیر اسبق بهداشت و متخصص گوارش و کبد، و سیدموید علویان، رییس انجمن مطالعات بیماریهای کبد ایران، ظهر روز سه شنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد.

سالمندی و تغییر سبک زندگی؛ دو عامل مهم افزایش سرطان

لنکرانی در این جلسه ضمن اشاره به مسیر صعودی سرطان در جهان اظهار داشت: افزایش موارد سرطان در دنیا تا حدی ناشی از سالمندشدن جمعیت است که کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ بخش دیگری از این افزایش نیز به تغییرات اقلیمی و تغییر سبک زندگی مربوط می شود.
وی اضافه کرد: حالا با یک اپیدمی چاقی مواجه هستیم و حدود ۶۰ درصد بزرگسالان ایران مجموعه ای از اضافه وزن و چاقی را تجربه می کنند. چاقی یکی از عوامل خطر سرطان است.
متخصص گوارش و کبد اضافه کرد: مصرف دخانیات و الکل نیز احتمال مبتلا شدن به برخی سرطان ها را بیشتر می کند. همینطور مصرف غذاهای فرآوری شده مانند کنسروها، کالباس و نوشابه های گازدار می تواند در افزایش ریسک برخی سرطان ها نقش داشته باشد.

تغییر الگوی سرطان های گوارشی

لنکرانی ضمن اشاره به تغییر الگوی سرطان های گوارشی اظهار داشت: مهم ترین عامل خطر سرطان معده، عفونت هلیکوباکتر پیلوری بوده است. در مقطعی بالاتر از ۹۵ درصد افراد در ایران به این عفونت مبتلا بودند، اما حالا شیوع آن به حدود ۵۰ درصد رسیده است.
وی اضافه کرد: طبیعی است که با کاهش عفونت هلیکوباکتر، سرطان های در رابطه با آن نیز کاهش پیدا کند، اما در مقابل، سهم سرطان های معده ای که ارتباطی با این عفونت ندارند، درحال افزایش است و در مجموع تغییر شایان توجهی در میزان سرطان معده مشاهده نمی شود.
این متخصص گوارش و کبد در رابطه با سرطان روده بزرگ نیز اظهار داشت: همان عوامل خطری که در حوزه چاقی، سبک زندگی و تغذیه عنوان شد، در ایجاد سرطان کولورکتال نیز نقش دارند و این بیماری به یک معضل فراگیر در جهان و همچون ایران تبدیل گشته است.
لنکرانی ضمن اشاره به تغییر عوامل خطر سرطان کبد اظهار داشت: در گذشته بخش قابل توجهی از سرطان های کبدی با ویروس های هپاتیت، خصوصاً هپاتیت B، ارتباط داشت، اما همان طور که سرطان کبد ناشی از هپاتیت B وجود دارد، سهم سرطان های کبدی در رابطه با کبد چرب تشخیص داده نشده نیز درحال افزایش است.
وی تاکید کرد: بنابراین سرطان کبد با شتاب درحال افزایش است و باید نسبت به این مورد هوشیارتر باشیم.
لنکرانی اضافه کرد: در ۱۰ سال قبل حدود ۵۹ درصد افزایش موارد سرطان روده گزارش شده است که قسمتی از آن به علت بهبود تشخیص و افزایش دسترسی به خدمات کولونوسکوپی است، اما بخشی نیز ناشی از افزایش حقیقی موارد بیماری است.
علویان نیز در این جلسه با تاکید بر نقش تغذیه در سلامت اظهار داشت: وقتی از سلامت مواد غذایی صحبت می نماییم، مبحث فقط از مزرعه تا سفره نیست؛ بلکه باید دید مواد غذایی در چه شرایطی تولید، ذخیره، فرآوری، توزیع و مصرف می شوند و حتی در آشپزخانه با چه روغنی پخته و سر سفره عرضه می شوند.
وی ضمن اشاره به تجربه خود در بررسی نان های پروتئینی اضافه کرد: اخیراً چند نمونه نان پروتئینی را از فروشگاه های مختلف تهیه کردم و متوجه شدم تعدادی از آنها حتی در روز تولید یا روز بعد گرفتار کپک زدگی شده اند. وقتی محصول جدیدی به همان شیوه سایر نان های صنعتی تولید و توزیع می شود، اما شرایط نگهداری آن متفاوت می باشد، طبیعی است که ممکنست با مشکلاتی مواجه شود.
رئیس انجمن مطالعات بیماریهای کبد ایران خاطرنشان کرد: نحوه نگهداری، ذخیره سازی و پخت مواد غذایی همگی بر سلامت انسان و همچون بیماریهای متابولیک و سرطان ها اثرگذار هستند.
علویان ضمن اشاره به دلایل تأثیرگذار بر چاقی اظهار داشت: قسمتی از چاقی ناشی از کم تحرکی، بخشی مربوط به تغذیه ناسالم و بخشی نیز مربوط به تغذیه خطرناکست.
وی توضیح داد: در تغذیه ناسالم، برای نمونه مصرف مواد قندی، شکر، نمک و غذاهای پرکالری بیش از اندازه است، اما در تغذیه خطرناک ممکنست مواد غذایی حاوی سموم یا ترکیباتی باشند که برای سلامت مضر هستند.
علویان تاکید کرد: در عرصه مواد غذایی باید بالاتر از گذشته به این موضوعات دقت کنیم.
لنکرانی در رابطه با تاثیر عوامل روانی بر بیماریهای گوارشی اظهار داشت: ارتباط میان شرایط روانی و برخی بیماریهای گوارشی شناخته شده است. برای نمونه بیماری هایی مانند سندرم روده تحریک پذیر و سوءهاضمه در وضعیت اضطراب و نگرانی تشدید می شوند، اما در رابطه با بیماریهای مزمن تر همچنان بحث و بررسی علمی ادامه دارد.
وی در ادامه به مبحث فرسودگی شغلی کارکنان حوزه سلامت اشاره نمود و اظهار داشت: در وضعیت جنگی، علاوه بر سلامت روان جامعه، باید به سلامت روان کارکنان نظام سلامت نیز دقت نماییم. یکی از معضلاتی که ممکنست در اثر فشار کاری ایجاد شود، فرسودگی شغلی و حتی خروج نیروها از نظام سلامت است.
لنکرانی اضافه کرد: در مطالعه ای چندمرکزی که نتایج آن انتشار یافته است، میزان تمایل به خروج از خدمت در بین پرستاران بالا بود و بالاتر از ۵۰ درصد آنها تمایل داشتند شغل خویش را تغییر دهند.
وی اشاره کرد: اشخاصی که کمتر گرفتار این وضعیت بودند، معمولا کسانی بودند که اهمیت شغل خود در سلامت جامعه را درک می کردند و احساس می کردند محیط کاری نیز قدردان خدمات آنهاست.
علویان نیز ضمن اشاره به ارتباط خواب و بیماریهای متابولیک اظهار داشت: اختلالات خواب می تواند در ایجاد یا تشدید برخی بیماریهای گوارشی و کبدی نقش داشته باشد.
وی اضافه کرد: از طرفی، زمانی که فرد ورزش می کند، وزن خویش را کنترل می کند و وضعیت متابولیک و میزان مصرف قند خویش را بهبود می دهد، خواب او نیز بهتر می شود.
رئیس انجمن مطالعات بیماریهای کبد ایران اضافه کرد: اشخاصی که به علت شغل خود شیفت شب دارند و الگوی خواب نامنظمی را تجربه می کنند نیز بیشتر در معرض برخی بیماری ها قرار دارند.

افزایش بیماریهای التهابی روده با تغییر الگوی غذایی

لنکرانی ضمن اشاره به افزایش بیماریهای التهابی روده در کشور اظهار داشت: بیماری هایی مانند کولیت اولسراتیو و کرون در گذشته شیوع کمتری داشتند. اولین گزارشات مربوط به این بیماری ها در ایران به دهه ۱۳۵۰ بازمی گردد و در آن زمان در تمام کشور حدود ۱۰۰ مورد شناسایی شده بود.
وی اضافه کرد: امروز در مرکز درمانی خود در شیراز، هر هفته حدود ۱۰ تا ۱۵ بیمار جدید دچار بیماریهای التهابی روده را مشاهده می نماییم.
این متخصص گوارش و کبد اضافه کرد: کشورهای مختلف نیز افزایش قابل توجه این بیماری ها را گزارش کرده اند. تغییر از مصرف غذاهای تازه و طبیعی بسمت غذاهای مانده، فرآوری شده و کنسروی، در افزایش شیوع برخی بیماری ها مؤثر بوده است.
لنکرانی ضمن اشاره به برخی ترکیبات مورد استفاده در صنایع غذایی اظهار داشت: برخی موادی که برای مطلوب تر شدن ظاهر مواد غذایی استفاده می شوند، می توانند بر سیستم ایمنی اثر بگذارند. برای نمونه امولسیفایرها می توانند روی مخاط دستگاه گوارش اثر گذاشته و سیستم ایمنی را تحریک کنند.
وی اضافه کرد: هرچه از غذاهای طبیعی و شیوه های طبیعی پخت وپز فاصله گرفته ایم، برخی بیماری ها در جوامع و همچون کشور ما بالا رفته اند.
لنکرانی ضمن اشاره به شیوع بیماری رفلاکس اظهار داشت: گزارشات مختلف، شیوع رفلاکس معده را در استانهای مختلف کشور بین ۱۵ تا ۴۵ درصد نشان میدهد و این بیماری ارتباط زیادی با عادات غذایی دارد.
وی اضافه کرد: مصرف زیاد چای و قهوه، نوشابه های گازدار، غذاهای چرب و تند و همینطور پرخوری می تواند موجب افزایش برگشت اسید معده شود و در خیلی از موارد با اصلاح این عادات میتوان بدون دارو نیز علایم را کم کرد.
لنکرانی در رابطه با ارتباط اختلالات سلامت روان و تغذیه اظهار داشت: افسردگی می تواند خویش را بشکل های مختلف نشان دهد؛ برخی افراد گرفتار بی اشتهایی و برخی دیگر گرفتار پرخوری می شوند. در اضطراب نیز هر دو الگو دیده می شود.
وی اضافه کرد: در مواردی نیز پرخوری عصبی رخ می دهد که فرد بعد از خوردن غذا احساس گناه می کند و ممکنست خویش را مجبور به استفراغ کند؛ این اختلال شیوع کمتری دارد، اما نیازمند درمان است.
این متخصص گوارش و کبد تاکید کرد: در رویارویی با اضطراب و افسردگی، باید ریشه مشکل درمان گردد. افسردگی نیازمند تغییر نگرش و درمان مناسب می باشد و در رابطه با اضطراب نیز هدف این نیست که فرد هیچ وقت نترسد، بلکه باید توانایی مقابله و تاب آوری در مقابل اضطراب را پیدا کند.
وی اضافه کرد: اضطراب مرضی نیازمند درمان است و سفارش می شود تا حد امکان از شیوه های غیردارویی مانند روان درمانی استفاده گردد.
علویان در رابطه با سازوکار چاقی اظهار داشت: دستگاه گوارش فقط محل هضم و جذب غذا نیست، بلکه یک سیستم هورمونی نیز به حساب می آید که پیام هایی را به مغز ارسال می کند تا احساس سیری ایجاد شود.
وی اضافه کرد: وقتی این سیستم مبتلا به اختلال می شود، ممکنست فرد با وجود دریافت غذای کافی همچنان احساس سیری نکند و به خوردن ادامه دهد. برخی داروهای جدید نیز با هدف اثرگذاری بر همین سازوکار و تقویت پیام سیری ساخته شده اند.
علویان تاکید کرد: عادات ساده غذایی نیز اهمیت دارند؛ آهسته غذا خوردن، خوب جویدن، غذا خوردن در کنار دیگران و پرهیز از غذا خوردن با عجله و استرس می تواند به تنظیم احساس سیری کمک نماید.
رئیس انجمن مطالعات بیماریهای کبد ایران ضمن اشاره به مطالعه ای در رابطه با کبد چرب کودکان اظهار داشت: در سالیان ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ مطالعه ای روی حدود هزار کودک در سنین دبستان و راهنمایی انجام شد و نتایج نشان داد ۷.۲ درصد کودکان کبد چرب داشتند.
وی اضافه کرد: این مطالعه نشان داد مشکلات متابولیک از سنین پایین شروع می شوند. کودکی که در سن ۱۰ یا ۱۲ سالگی کبد چرب دارد، در بزرگسالی بیشتر در معرض فشار خون، بیماری قلبی و دیابت قرار خواهد داشت.
علویان خاطرنشان کرد: امروز با افزایش فست فودها، تغییر تغذیه و افزایش چاقی، اهمیت این مورد بیشتر شده است و اگر بخواهیم علمی و درست با آن برخورد نماییم، باید برای پیشگیری و کنترل این بیماری ها سرمایه گذاری کنیم؛ این سرمایه گذاری فقط مالی نیست و شامل سرمایه گذاری فکری، برنامه ای و زمانی نیز می شود.
علویان اظهار داشت: کبد چرب، بیماریهای متابولیک، دیابت، بیماریهای قلبی، سرطان کبد و سیروز درحال افزایش هستند و اقدامات فعلی هنوز به اندازه ای نیست که بتوان با این روند بشکل مؤثر مقابله نمود.
وی اضافه کرد: در کنار اقدامات پیشگیرانه، صنعت دارویی نیز درحال توسعه درمان های جدید همچون داروهای ضد فیبروز است و این ظرفیت می تواند کمک کننده باشد، اما مساله اصلی همچنان پیشگیری و اصلاح سبک زندگی است.
علویان تاکید کرد: مساله کبد چرب یک مبحث کوتاه مدت نیست و نمی توان آنرا صرفا با یک دارو حل کرد؛ این مساله نیازمند مداخله طولانی مدت برای تغییر سبک زندگی و فرهنگ سلامت جامعه است.
علویان در رابطه با وضعیت هپاتیت B در کشور اظهار داشت: وضعیت ایران در حوزه هپاتیت B به علت سال ها فعالیت وزارت بهداشت در عرصه های مختلف، از واکسیناسیون گرفته تا غربالگری، مناسب می باشد.
وی اضافه کرد: برنامه واکسیناسیون ابتدا برای کارکنان حوزه بهداشت و درمان اجرا شد و سپس گروه هایی مانند نوزادان، مادران، نیروهای نظامی، کارگران شهرداری و آتش نشانان را دربرگرفت.
رئیس انجمن مطالعات بیماریهای کبد ایران اضافه کرد: در مقطعی واکسیناسیون نوجوانان ۱۷ ساله نیز در کشور انجام شد و حدود ۶.۵ میلیون نفر در این برنامه واکسینه شدند. مطالعه ای که ۱۰ سال بعد انجام شد، کاهش شیوع هپاتیت B را در بین این گروه نشان داد و اثربخشی این برنامه را تأیید کرد.
وی اظهار داشت: اگر این برنامه ادامه پیدا می کرد، امروز می توانستیم دامنه سنی افراد واکسینه شده را بشکل قابل توجهی افزایش دهیم و کاهش بیشتری در شیوع هپاتیت B ایجاد نماییم.
علویان ضمن اشاره به وضعیت هپاتیت B در سیستان و بلوچستان اظهار داشت: در گذشته شیوع هپاتیت B در این استان حدود ۵ تا ۷ درصد بود، اما حالا به حدود ۲.۵ درصد کاسته شده است.
وی اضافه کرد: در آن سوی مرز همچنان شیوع بالاتری گزارش می شود و این تفاوت نشان میدهد برنامه های پیشگیری و آگاهی رسانی می توانند در کنترل بیماری مؤثر باشند.
علویان همینطور به تجربه برنامه های کاهش لطمه در کشور اشاره نمود و اظهار داشت: در گذشته اجرای برخی برنامه ها مانند توزیع سرنگ یا عرضه کاندوم با مقاومت هایی مواجه بود، اما با تصویب این رویکردها در سیاستهای کلان سلامت، زمینه اجرای آنها برقرار شد.
علویان در آخر تاکید کرد: وضعیت بیماری ها ثابت نیست و شرایط اجتماعی و عوامل خطر با گذشت زمان تغییر می کنند؛ بدین سبب برنامه های سلامت نیز باید متناسب با شرایط روزآمد شوند.
وی اضافه کرد: برای نمونه در گذشته یکی از عوامل اصلی انتقال HIV در کشور، اعتیاد تزریقی بود، اما امروز الگوهای انتقال تغییر یافته است. بدین سبب سیاستهای سلامت نیز باید متناسب با تغییر شرایط، شواهد جدید و عوامل خطر روز، بازبینی و بروزرسانی شوند.

به طور خلاصه، در مقطعی بیشتر از ۹۵ درصد افراد در ایران به این عفونت مبتلا بودند، ولی اکنون شیوع آن به حدود ۵۰ درصد رسیده است. وی افزود: طبیعی است که با کاهش عفونت هلیکوباکتر، سرطان های در ارتباط با آن هم کاهش پیدا کند، اما در مقابل، سهم سرطان های معده ای که ارتباطی با این عفونت ندارند، در حال افزایش است و در مجموع تغییر شایان توجهی در میزان سرطان معده مشاهده نمی گردد. این متخصص گوارش و کبد در ارتباط با سرطان روده بزرگ هم عنوان کرد: همان عوامل خطری که در عرصه چاقی، سبک زندگی و تغذیه عنوان شد، در ایجاد سرطان کولورکتال هم نقش دارند و این بیماری به یک معضل فراگیر در جهان و همچون ایران تبدیل گشته است. لنکرانی ضمن اشاره به تغییر عوامل خطر سرطان کبد عنوان کرد: در گذشته بخش قابل توجهی از سرطان های کبدی با ویروس های هپاتیت، بویژه هپاتیت B، ارتباط داشت، اما همانطور که سرطان کبد ناشی از هپاتیت B وجود دارد، سهم سرطان های کبدی در ارتباط با کبد چرب تشخیص داده نشده هم در حال افزایش است. وی تصریح کرد: ازاین رو سرطان کبد با شتاب در حال افزایش است و باید نسبت به این مورد هوشیارتر باشیم. لنکرانی افزود: در ۱۰ سال قبل حدود ۵۹ درصد افزایش موارد سرطان روده گزارش شده است که قسمتی از آن به سبب بهبود تشخیص و افزایش دسترسی به خدمات کولونوسکوپی است، اما بخشی هم ناشی از افزایش حقیقی موارد بیماری است. علویان هم در این نشست با تکیه بر نقش تغذیه در سلامت عنوان کرد: وقتی از سلامت مواد غذایی صحبت می نماییم، مبحث فقط از مزرعه تا سفره نیست؛ بلکه باید دید مواد غذایی در چه شرایطی تولید، ذخیره، فرآوری، توزیع و مصرف می شوند و حتی در آشپزخانه با چه روغنی پخته و سر سفره عرضه می شوند. وی ضمن اشاره به تجربه خود در بررسی نان های پروتئینی افزود: اخیراً چند نمونه نان پروتئینی را از فروشگاه های مختلف تهیه کردم و متوجه شدم برخی از آنها حتی در روز تولید یا روز بعد گرفتار کپک زدگی شده اند. کودکی که در سن ۱۰ یا ۱۲ سالگی کبد چرب دارد، در بزرگسالی بیشتر در معرض فشار خون، بیماری قلبی و دیابت قرار خواهد داشت. علویان اشاره کرد: امروز با افزایش فست فودها، تغییر تغذیه و افزایش چاقی، اهمیت این مورد بیشتر شده است و اگر بخواهیم علمی و درست با آن برخورد نماییم، باید برای پیشگیری و کنترل این بیماری ها سرمایه گذاری کنیم؛ این سرمایه گذاری فقط مالی نیست و شامل سرمایه گذاری فکری، برنامه ای و زمانی هم می شود. علویان عنوان کرد: کبد چرب، بیماری های متابولیک، دیابت، بیماری های قلبی، سرطان کبد و سیروز در حال افزایش هستند و اقدامات فعلی هنوز به اندازه ای نیست که بتوان با این روند بشکل مؤثر مقابله نمود. وی افزود: در کنار اقدامات پیشگیرانه، صنعت دارویی هم در حال توسعه درمان های جدید همچون داروهای ضد فیبروز است و این ظرفیت می تواند کمک کننده باشد، اما مساله اصلی بازهم پیشگیری و اصلاح سبک زندگی است. علویان تصریح کرد: مساله کبد چرب یک مبحث کوتاه مدت نیست و نمی توان آن را صرفاً با یک دارو حل کرد؛ این مساله نیازمند مداخله طولانی مدت برای تغییر سبک زندگی و فرهنگ سلامت جامعه است. علویان در ارتباط با وضعیت هپاتیت B در کشور عنوان کرد: وضعیت ایران در عرصه هپاتیت B به سبب سال ها فعالیت وزارت بهداشت در حوزه های مختلف، از واکسیناسیون گرفته تا غربالگری، مناسب می باشد. وی افزود: برنامه واکسیناسیون ابتدا برای کارکنان حوزه بهداشت و درمان اجرا شد و سپس گروه هایی مانند نوزادان، مادران، نیروهای نظامی، کارگران شهرداری و آتش نشانان را دربرگرفت. رئیس انجمن مطالعات بیماری های کبد ایران افزود: در مقطعی واکسیناسیون نوجوانان ۱۷ ساله هم در کشور انجام شد و حدود ۶.۵ میلیون نفر در این برنامه واکسینه شدند. مطالعه ای که ۱۰ سال بعد انجام شد، کاهش شیوع هپاتیت B را در میان این گروه نشان داد و اثربخشی این برنامه را تأیید کرد. وی عنوان کرد: اگر این برنامه ادامه پیدا می کرد، امروز می توانستیم دامنه سنی افراد واکسینه شده را بشکل قابل توجهی افزایش دهیم و کاهش بیشتری در شیوع هپاتیت B ایجاد نماییم. علویان ضمن اشاره به وضعیت هپاتیت B در سیستان و بلوچستان عنوان کرد: در گذشته شیوع هپاتیت B در این استان حدود ۵ تا ۷ درصد بود، ولی اکنون به حدود ۲.۵ درصد کاسته شده است. وی افزود: در آن سوی مرز بازهم شیوع بالاتری گزارش می شود و این تفاوت نشان میدهد برنامه های پیشگیری و آگاهی رسانی می توانند در کنترل بیماری مؤثر باشند. علویان همین طور به تجربه برنامه های کاهش لطمه در کشور اشاره نمود و عنوان کرد: در گذشته اجرای برخی برنامه ها مانند توزیع سرنگ یا عرضه کاندوم با مقاومت هایی مواجه بود، اما با تصویب این رویکردها در سیاست های کلان سلامت، زمینه اجرای آنها برقرار شد. علویان در آخر تصریح کرد: وضعیت بیماری ها ثابت نیست و شرایط اجتماعی و عوامل خطر با گذشت زمان تغییر می کنند؛ به این دلیل برنامه های سلامت هم باید متناسب با شرایط روزآمد شوند. وی افزود: برای مثال در گذشته یکی از عوامل اصلی انتقال HIV در کشور، اعتیاد تزریقی بود، اما امروز الگوهای انتقال تغییر کرده است.

1405/06/19

10:07:12

0.0 / 5

تگهای خبر: بهداشت , بیمار , بیماری , پروتئین

این مطلب مطب نما را می پسندید؟

(0)

تازه ترین مطالب مطب نما

نظرات بینندگان مطب نما در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۱ بعلاوه ۱